Dadka ka waaweyn 70jirka iyo dadka kale ee khatarta ku jira

ID31

Daryeel raadso haddii aad u baahantihid caawimaad degdeg ah


Waa muhiim in qofki daryeel caafimaad u baahan, xaalad adag oo degdeg ah awgeed, uusan in uu caawimaad raadsado isaga deynin baqdin uu ka qabyo covid-19 awgeed. Haddii ay jirto xaalad degdeg ah, wac 112. Haddii aad su’aalo ka qabtid xaalad iyo daryeel caafimaad oo aan degdeg ahayn, wac 1177. Waxay ku jawaabayaan Iswiidhish iyo Ingiriis. Iyadoo ku xiran meesha aad deggantihid waxaa jiri karta fursad ah in aad xitaa luqad kale ku hadashid. Caawimaad weydiiso qof qaraabo ah ama saaxiib ah haddii aadan adigu wici karin.

ID45

Sidan ayaad caafimaadkaaga u ilaalsan kartaa


Haddii aad ku jirtid koox khatar ku jirta waa in aad dhakhtarkaaga kala tashataa xagga daweynta iyo waxa aad sameyn kartid si aad u yareysid khatarta ah in aad la bukootid covid-19.
Waxaan adigaaga ka tirsan kooxda khatarta ku jirta kula talineynaa in aad inti aad awooddid xadeysid xiriirradaada dhadhaw ee aad dadka kale la leedahay. Waxay taasi tusaale ahaan ka dhigantahay in ay habboontahay in aad:

  • Isku daydid in aad gurigaaga joogtid, laakin dabcan ma jiraan wax kaa xannibaya in aad tusaale ahaan soo lugeysid iyo in aad joogtid meelo dibadda ah oo ay joogaan dad yar oo masaafo la oggolyahay isu jir-jira.
  • Ka fogaatid meelaha la isugu ururo sida tusaale ahaan gaadiidka dadweynaha, dukaamanka ama maqsinnada dadka u dhexeeya.
  • Masaafo dadka kale loo jirsado, gudaha dhismooyinka iyo dibaddoodaba labadaba.
  • Caawimaad weydiisatid si tusaale ahaan lagaaga caawiyo soo iibsashada cuntada, dawooyinka iyo arrimaha kale ee ka dhignaan kara in aad dad kale isku dhawaataan.
  • In badan gacmaha ku dhaqdid saabuun iyo biyo ugu yaraan 20 ilbiriqsi.

ID47

Talo ku aaddan af-dhawraha

Sida ay qabto Hey’adda caafimaadka bulshadu xaaladaha caadiga ah ee bulshada dhexdeeda ah looma baahna af-dhawre, maadaama ay taas ka fiicantahay in masaafo loo jirsado dadka kale iyo in si fiican gacmaha loo dhaqihaayo.
Hey’adda caafimaadka adduunka ee WHO waxay qortay in af-dhawruhu uu abuuri karyo kalsooni bug ah oo uu helo qofka sita, taasoo keeni karta in qofka sita uu illoobo tallaabooyin taxaddir ah oo muhiim ah sida nadaafadda wanaagsan iyo in uu dadka ka kale masaafo u jirsado.
Sida ay qabto WHO, Af-dhawre aan la oggoleyn si caafimaad la xiriirta in loogu adeegsado wuxuu keenayaa khatar ah in uu cudur is qaadsiinta kordhiyo haddii si qaldan loo isticmaalo. Tusaale waxaa ah haddii uu qofku gacmaha ku taabto af-dhawraha oo uu sidaas feyruska isugu gudbiyo ama uu feyruskiisa gacmaha u gudbiyo.

ID3

Iska ilaali la kulanka bulshada haddii aad ka weyntahay 70 sano

Da’da weyn waa arinta khatarta ah ee ugu badan in qofka ay ku dhacaan calaamado khatar ah haddii cudurkan ay qaadaan. Sidaas darteed haddii aad ka weyntahay 70 sano waxaa lagugu baraarujinayaa inaad:

• Xadee xiriirka u dhawaanshaha dadka kale.
• Iska ilaali meelaha dad badan joogaan sida tusaale ahaan dukaamada ama gaadiidka dadweynaha.
• Dadka kuu dhow iyo kuwa aad jeceshahay kula xiriir telafoonka ama kambiyuutarka.
• Soo lugee guriga banaankiisa.
• Caawimaad codso in laguu soo iibiyo raashinka iyo fulinta arimahaaga. La xiriir degmadaada haddii aanad haysan qof ku caawin kara.

ID4

Kooxaha khatartta ku jira

Qofka ah 70 sano ama ka weyn wuxuu ku jiraa kooxda khatarta ku jirta. Da’da weyn waxaa cadaatay inay tahay arinta ugu weyn ee ah in khatar loogu jiro calaamado khatar ah haddii cudurkan qofku qaado. Dadka da’doodu weyntahay ee ay u weheliso tusaale ahaan dhiig kar, cudurka wadnaha iyo xididada, cudur sambabada ah ama cudurka sonkorta waxay xitaa ku badanyihiin xaaladaha aadka u adag.

ID32

Hel caawimaad iyo taageero

  • Haddii aad u baahantihid in lagaa caawiyo cunto soo iibsasho ama dawo soo qaadasho waxaad la xiriireysaa degmadaada. Kala bar oo bar degmooyinku waxay iskaashi la leeyihiin Kooxo keyd ah oo iskood isu xilqaamay oo ka kooban ururro difaac oo iskood isu xilqaamay oo degmooyinka ka caawiya in ay u soo adeegaan kooxaha khatarta ku jira.
  • Degmooyinka aysan ka jirin kooxo keyd ah oo iskood isu xilqaamay waxaa ka jira xal degdeg ah, halkaas oo Laan-qeyrta cas, Badbaadi carruurta, Urur diimeedka masiixiga ee magaalada, Kaniisadda Iswiidhishka iyo Ururka qaranka ee isboortigu ay wax caawin kara. Dhawr degmo waxay hayaan xal kale. Wac ama e-mail u dir degmadaada si aad wax dheeraad ah uga ogaatid sida aad caawimaad ku heli kartid. Haddii aadan Iswiidhish ama Ingiriis dad kula xiriiri karin, qof qaraabo ama saaxib ah ha kaa caawiyo in aad la xiriirtid.
  • Waxaa leesku qori karaa hawlsha uu billawyay ururka kireystayaashu ee Deris wanaagsan haddii uu qofku u baahanyahay in tusaale ahaan laga caawiyo cunto soo iibsasho, ey dibad u bixin, dawo iyo baakad soo qaadasho iyo wax la mid ah. Haddii aadan Iswiidhish ama Ingiriis dad kula xiriiri karin, qof qaraabo ama saaxib ah ha kaa caawiyo in aad la xiriirtid.
  • Bogga intarneetka ee Uppdragpsykiskhälsa ayaad ka heleysaa macluumaad la ururiyay oo ku aaddan taageerada iyo kheyraadka loogu tala galay dadka da’da ah. Boggu waa af-Iswiidhish.

ID33

Xuquuqdaada daryeelka caafimaadka

  • Bogga 1177.se ayaad ka akhrisan kartaa sida aad daryeel caafimaad u raadsaneysid, xeerarka ama sharciyada shaqeynaya, lacagaha ay tahay in aad khidmo ahaan u bixisid iyo xuquuqda aad leedihid kuwa ay yihiin.
  • Haddii aadan daryeelka ku qanacsaneyn waxaad marka hore la xiriireysaa rugta qaabilaadda ee aad xiriirka la lahayd. Waxaa intaas dheer in uu gobal walba ka jiryo guddi bukaan oo ku caawinaya haddii aadan ku qanacsaneyn daryeelka. Guddiga bukaanku wuxuu tusaale ahaan kaa caawin karyaa in aad la xiriirtid shaqaalaha laamaha caafimaadka ee mas’uuliyadda leh. Si aad wax dheeraad ah u ogaatid la xiriir gobalkaaga.

ID10

Booqasho mamnuucid lagu soo rogay dhammaan hoyga dadka da’da ah

Xukuumaddu waxay go’aamisay in booqashada laga mamnuuco dhammaan hoyga dadka da’da ah waddanka oo dhan si looga hortago faafitaanka cudurka covid-19. Go’aanku wuxuu dhaqangelayaa 1 bisha Abriil.

Waxaa mamnuucidda leeska cafinayaa marmar dhif ah haddii ay jiraan xaalado gaar ah, khatarta faafitaanka fayruska coronana uu yaryahay.

ID6

Talooyin ku socda dumarka uurka leh


Waqtiga iminka ah waxaa jira macluumaad kooban oo ku aaddan covid-19 iyo uurka. Ilaa iyo hadda ma jiraan wax muujinaya in uurku uu keenayo khatar keeneysa in dumarka uurka leh ay aad ugu xanuunsadaan covid-19.


Laakiinse khatarta ku aaddan cudurka khatartiisu wey kordhi kartaa haddii uu qofku horay u qabyay waxyaabo khatar ah sida tusaale ahaan buurnaan, dhiigkar ama kaadi macaan. Sidaas darteed waxaa habboon in dumarka uurka leh ee qaba waxyaabahaas khatarta ah ay taxaddiraan oo ay la tashadaan umulisooyinkooda ama dhakhaatiirtooda, ayna intii suurta gal ah xadeeyaan xiriirrada ay la leeyihiin dadka kale ee qoyska ka baxsan.


Sidoo kale waa muhiim in aad ka fogaatid in cudurka lagu qaadsiiyo dhalitaanka ka hor maxaa yeelay infekshinka neefmareenku marka uu dhalitaanka soo dhawaado wuu dhib badnaan karyaa, khatar ayaana ugu sugnaan karta haweeneyda uurka. Hey’adda caafimaadka bulshadu waxay sidaas darteed ku talineysaa in dumarka uurka leh laga billaabo usbuuca 36 ay si dheeraad ah u taxaddiraan, si buuxdana u raacaan talooyinkeenna guud.


Infkeshinka covid-19 uma muuqato in inta uurka la leeyahay loo gudbinayo uurjiifka. Carruurta waa la qaadsiin karaa covid-19 laakin waa wax aad dhif u ah in canug markaas dhashay iyo carruurta laga helo calaamado cudur oo khatar ah. Sidaas darteed looma baahna in khatar cudur qaadsiin awgeed carruurta si buuxda u caafimaad qabta laga fogeeyo hooyada dhalitaanka ka dib. Sida ku cad diraasadaha iminka la hayo caanaha naaska cudur lagama qaado, sidaas darteed ma jiraan wax nuujinta xannibaya.

Publicerades