Dadka ka waaweyn 70jirka iyo dadka kale ee khatarta ku jira

Dadka qaar haddii covid-19 la qaadsiiyo waxay isku arkaan calaamo cudur oo adadag. Waa kuwan talooyin ku socda dadka da’da ah iyo dadka ka tirsan kooxaha khatarta ku jira, talooyinkaas oo ku aaddan faafitaanka cudurka, taageerada la heli karo iyo xuquuqdaada daryeelka caafimaadka- iyo bukaanka.
Uppdaterades

ID69

Kooxaha khatarta ugu jira

In aad loo xanuunsado khatarteedu tartiib-tartiib ayey u sii kordheysaa mar kasta oo ay qofka da’diisu sii weynaataba. Khatarta in raggu ay aad ugu xanuunsadaan cudurka una dhintaan wey ku labalaabantaa qiyaas ahaan tan dumarka. Waxaa intaas dheer in haddii uu ninku qabyo wax ka mid ah waxyaabaha soo socda ay khatartu ay sii kordheyso mar kale. Midba midka uu liiska uga sarreeyo waa uu ka khatar badanyahay.  

  • Xubin ku tallaalid.
  • Cudurrada kansarka dhiigga, mid iminka jira iyo mid hore.
  • Cudurro dareemayaasha la xiriira (tusaale ahaan MS, Parkinson, Myastenia gravis).
  • Buurnaan (mar kasta oo uu qofku sii buurnaadaba waa ay sii kordheysaa khatartu).
  • Kaadi macaan (khatartu waa ay yartahay haddii si fiican loo daweeyo).
  • Kansar daweyn iminka socota.
  • Cudur xagga sambabaha ah oo joogto ah (neefta waa ay ku jirtaa, laakin haddii si fiican loo daweeyo aadbey khatartu u yartahay).
  • Faallig/kharaf.
  • Cudur ama daweyn kale oo xannibeysa difaaca jirka.
  • Xanuun xagga baarka ah.
  • Shaqada keliyaha oo hooseysa.
  • Cudur xagga wadnaha- iyo xididdada ah.
  • Down syndrom

Waxaad bogga internetka ee Folkhälsomyndighetens ku yaala macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan waxa kor u sii qaadaaya khatarta inuu covid-19 kugu xumaado.. (Boggu waxa uu ku qoran yahay af Iswiidhish)

Socialstyrelsen ayaa sidoo kale leh liisto kooxaha khatarta ugu jira ku dhigan yihiin halkaas oo ay sidoo kale ku jiraan noocyada cuduradan soo socda.

  • Cudurka Schizofreni (cudur dhimirka oo uu qofku gooni u takoormo)
  • Cudurka bipolär (cudurka Bipolär waa cudur dhimirka oo uu qofku marna waalan/kacsan yahay marna niyadjabsan yahay)

ID6

Uurka leh

Waxay haweenka uurka lihi ku jiraan khatar ka badan oo ay covid-19 si xun ugu jiranayaan/xanuunsanayaan, taas oo noqon karta khatar ka sii sareysa oo keenta in ilmuhu uu xilli hore soo dhasho. Waxay Hay'adda caafimaadka Bulshadu haweenka uurka leh ku boorineysaa inay aad u taxadiraan, gaar ahaan dhalmada horteed. 

Haddii aad uur leedahay oo covid-19 lagaa tallaalay, ayaad leedahay difaac wanaagsan oo sida kuwa dadka kale ee la tallaalay la mid ah. Kaas oo kale ayaad leedahay haddii markaad uurka laheyd la xaqiijiyay inaad covid-19 qabto. 

Haweenka uurka leh iyo covid-19 dhanka goobta shaqada

Haweenka uurka leh maaha in loo dhiibo hawlo shaqo oo micnaheedu tahay in ay hor wajahaan faaryaska koroona ee cusub.  Shaqaalaha uurka leh maaha inay ka shaqeeyaan daweynta ama daryeelida bukaan socodka ama dad daryeel la siiyo oo la hubo inay leeyihiin caabuqa covid-19.  Tani waxaa sabab u ah khataraha gaarka ah ee lagu xiriirin karo qofka uurka leh.  Mabda’aa taxadarka waa inuu shaqeeyo, micnihii in talaabooyin ilaalin ah oo dhowr ah la qaado intii kuwa yar la qaadi lahaa.

Waxa kaloo ay Folkhälsomyndigheten rabtaa inay haweenka uurka leh ku dhiirrigeliso inay iska tallaalaan hargab xiliyeedka caadiga ah. Waxa sidoo kale muhiim ah in la iska ilaaliyo in infegshanka la qaado foosha ka hor. Caabuq hawo mareenka oo kug dhaca dhamaadka uurka ayaa khatar keeni kara.

Waxa ay Folkhälsomyndigheten guud ahaan ku talobixninaysaa inaan haweenka uurka lehi iska talaalin covid-19, laakiin haweenka uurka leh ee ka tirsan kooxaha khatarta ugu jira ayaa lagu tallaali karaa tallaalka mRNA inta lagu jiro wajiga 3. Taasi waxay khuseysaa markay haweeneydu leedahay xaalad ama jiro/cudurro laga yaabo inay ku keenaan khatar sii kordheysa oo covid-19 aad loogu xanuunsanaayo, tusaale ahaan, ka weyn tahay 35 jir ama BMI-gu ka sareeyo 30.

Wax dheeraad ah ka akhriso cunsurka halista ee kuu keeni kara khatar sii kordheysa oo uu covid-19 xun kuugu dhacaayo Folkhälsomyndighetens webbplats. (Boggu waxa uu ku qoran yahay af Iswiidhish)