ዕድሜኦም ልዕሊ 70 ዝኾኑን ካልኦት ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ጒጅለታትን

ገለ ብcovid-19 ዝተለኽፉ፡ ክብድ ዝበለ ምልክታት ክህልዎም ይኽእል እዩ። ኣብዚ እምበኣር ብዛዕባ ዝርጋሐ ለብዒ እቲ ኣብ ኣረጋውያንን ኣብቶም ጉጅለ ተኽእሎ ምሕማም ዘለውን ብዝምልከት፡ እንታይ ዓይነት ሓገዝ ክርከብ ከም ዝኽእል፡ ከምኡ’ውን እቲ ኣብ ጥዕናን መእለዪ ሕሙማትን ዘለኩም መሰላት መምርሒ ተዳልዩ’ሎ።
Uppdaterades

ID103

ንኹሉ ዚጥርንፍ ሓባራዊ ምኽሪ ወይ መምርሒ

ካብ ጥቅምቲ 22 ጀሚሩ እቲ ንምክልኻል ዝርጋሐ ለበዳ ዚምልከት ምኽሪ ንኹሉ ሕብረተሰብ ሓደ ኪኸውን እዩ። ወላ'ውን ነቶም ተነቀፍቲ ጉጅለን ነቶም ሰብዓ ዓመትን ልዕሊኡን ዘለዎም ሰባት። በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ እቲ ነዞም ጉጅለ ዚምልከት ዝነበረ ምስ ካልኦት ዘይምርኻብ ዚብል መምርሒ ኣልጊሱዎ እዩ።

ID4

ናይ ሓደጋ ጕጅለ

ገለ ሰባት፡ ብ”ኮቪድ-19” ምስ ተለኽፉ ካብ ካልኦት ዝኸበደ ናይ ሕማም ምልክታት የርእዩ እዮም፤ ብፍላይ ድማ ብሕማም-ሳምቡእን ናይ ምትንፋስ ጸገማትን’ዩ። እዚ ሕማም’ዚ ኣዝዩ ሓድሽ ስለ ዝዀነ፥ ኣየኖት ጕጅለ-ሰባት ብዚያዳ በዚ ሕማም’ዚ ከም ዚጥቅዑ ንምፍላጥ ምልኣት ዘሎዎ ተሞኩሮ የብልናን።

ID69

70 ዓመትን ልዕሊኡ ዝዕድሚኦምን

እቲ በዚ ሕማም’ዚ ብኸቢድ ንኽትጥቃዕ ዘሎ ሓደጋ፥ ምስቲ ምዕባይ ናይ ዕድመ ክብ እናበለ’ዩ ዚኸይድ። ሰብኡት ካብተን ኣንስቲ ክብ ብዝበለ መልክዑ፥ ብክልተ-ዕጽፊ ሓደጋ ናይ ሞትን ሕማምን የጋጥሞም። ኣብ ርእሲኡ፡ ብፍላይ እዞም ዚስዕቡ ዘሎዉዎም ሰባት ምስ ዚዀኑ፥ እቲ ሓደጋ ብዝበለጸ ክብ የብሎ እዩ። እቲ ሓደጋ፡ ከከምቲ ናይ መስርዕ ቀዳምነቶም ድማ፥ ክብ እናበለ ዚኸይድ’ዩ።  

  • ናይ ካልእ-ሰብ ኣካላት ዝተዋህቦም ሰባት
  • ናይ ደም ካንሰር ዘሎዎም፥ ናይ ቅድም ይኹን ናይ ሕጂ
  • ”ነርቭ-ጠቀስ” ሕማማት ዘሎዎም (ንኣብነት ንምጥቃስ MS, Parkinson, Myastenia gravis) እዮም።
  • ህጥራን (ዝዓበየ ህጥራን - ዝልዓለ ሓደጋ)
  • ሕማም-ሽኰር (ጽቡቕ-ምክትታል ዚግበረሉ ሕማም ዝተሓተ ሓደጋ)።
  • ኣብ ህጹጽ ናይ ካንሰር ሕክምና ዘሎዉ ሰባት
  • ሕዱር ናይ ሳንቡእ ሕማም ዘሎዎም (ንኣብነት ኣዝማ፡ ጽቡቕ-ምክትታል ዚግበረሉ ሕማም ዝተሓተ ሓደጋ)
  • ኣብ ሓንጎል ናይ ደም-ምፍሳስ/ ሕማም-ምዝንጋዕ
  • ካልእ ናይ ሕማም መከላኸሊ ዓቕሞም ድኹም ዝዀነ ወይ ንኸምኡ ሕክምና ዚገብሩ
  • ሕማም ጸላም-ከብዲ
  • ድኹም ናይ ኰላሊት-ጥዕና
  • ናይ ልቢን ናይ መትናታት-ደምን ሕማማት

ID31

ዘድልየካ ሓገዝ ህጹጽ ምስ ዝኸውን፡ ናብ ሕክምና ኪድ


ኲነታት ጥዕንኡ ከቢድን ህጹጽን ዝኾነን ሕክምና ዘድልዮን፡ ብሰንኪ ፍርሒ ሕማም ኮቪድ-19፡ ሓገዝ ካብ ምሕታት ክቚጠብ ከም ዘይብሉ ምዝካሩ ኣገዳሲ’ዩ። ህጹጽ ምስ ትሓምም 112 ደውል። ሕቶታት ብዛዕባ ህጹጻት ዘይኮኑ ምልክታት ሕማምን ሕክምናን ምስ ዝህልዉኻ፡ 1177 ደውል። ብሽወደንኛን እንግልዝኛን እዮም ዝምልሱልካ። ከከም ትነብረሉ ቦታ ብኻልእ ቋንቋታት ከዛሩቡካ’ውን ተኽእሎታት ኣሎ። ባዕልኻ ክትድውል ምስ ዘይትኽእል፡ ዘመድካ ወይ መሓዛኻ ክሕግዘካ ሓገዝ ሕተት።

ID32

ሓገዝን ደገፍን ምርካብ

  • ኣስቤዛመግቢንምግባርወይመድሃኒትካብፋርማቻምውጻእሓገዝምስዘድልየካ፡ነቲንኡስ-ዞባኻ(ኮሙን) ኢኻትውከሶ።ኣስታትፍርቆምንኡሳን-ዞባታትምስፍሪቪሊግትጒጅለዓቕሚ-ሰብዝተባህለ፡ነቶምኣብሓደጋዝርከቡጒጅለታትኣስቤዛመግቢኣብምግባርዝሕግዛወለንታውያንውድባትምክልኻልዝሓቖፈ፡ምትሕግጋዝይገብራ’የን።
  • ኣብ’ተንፍሪቪሊግትጒጅለዓቕሚ-ሰብዘይብለንንኡሳን-ዞባታት፡ከምቀይሕመስቀል፡ረዳቦርነት፡ስታድስሚሽን፡ቤተክርስትያንሽወደንንሃገራዊፈደሬሽንስፖርትንዝኣመሰሉ፡ኣብህጹጽዝኾኑጒዳያትይሕግዙ’ዮም።ገሊአንንኡሳን-ዞባታትድማካልእመፍትሒዝወሰዳኣለዋ።ነቲንኡስ-ዞባኻ(ኮሙንካ) ሓገዝብኸመይከምትረክብደዊልካሕተቶ።ሽወደንኛወእንግልዝኛክትዛረብምስዘይትኽእል፡ዘመድካወይመሓዛኻከራኽበካሓገዝሕተት።
  • ኣስቤዛመግቢ፡ምዝዋርከልቢ፡መድሃኒካብፋርማቻምምጻእንዝኣመሰሉንምግባርሓገዝምስዘድልየካኣብብተበግሶማሕበርተኻረይቲዝተዳለወጉዳግራናር(ጥዑማትጎረባብቲ) ብምምልካትክትሕገዝትኽእልኢኻ።ሽወደንኛወይእንግልዝኛክትዛረብምስዘይትኽእል፡ዘመድካወይመሓዛኻከራኽበካሓገዝሕተት።
  • ኣብመካነ-መርበብናይተልእኾስነ-ኣእምራዊጥዕና(Uppdrag psykisk hälsa) ንሽማግለታትዝምልከትሓገዝንደገፍንዝሕብርእኩብሓበሬታታትኣሎ።እቲመርበብብቋንቋሽወደንኛ’ዩ።

ID33

መሰላትካ ኣብ ሕክምና

  • ኣብ1177.se ኣቲኻሕክምናከመይገይርካከምትሓትትወይትደሊ፡ንሕክምናዝመርሑሕግታትንደንብታትንኣየኖምምዃኖም፡ኣብጒዳያትሕክምናክንደይክፍሊትከምትኸፍልንእንታይመሰላትከምዘለዉኻንኣብኡሰፊሮምኣለዎ።
  • በቲሕክምናዕጉብእንተዘይኮይንካ፡ብቐዳምነትነቲሕክምናዝሃበካትካልትውከሶ።ብተወካኺ፡ኣብነፍሰወከፍዞባ፡እቲዝተገብረልካሕክምናምስዘየዕግበካ፡ሓገዝዝህበካሽማግለ-ሕሙማትዝተባህለኣሎ።እቲሽማግለንኣብነትምስ’ቶምዝምልከቶምሓለፍቲትካልሕክምናኣብምርኻብይሕግዝ።ብዛዕባ’ዚዝያዳምፍላጥምስዘድሊ፡ነቲዞባኻተወከሶ።

ID10

ገዛውቲ ኣረጋውያን

እቲ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ንገዛውቲ ኣረጋውያን ብዚምልከት ዞባዊ ናይ ምብጻሕ ክልከላ ከተኣታቱ ይኽእል እዩ። ኣብቲ ክልከላ እተገብረሉ ቦታታት ግን እቲ ቦታ ዕዮ ገለ ሕድገታት ኪገብር ይኽእል እዩ፡ ንኣብነት ንበዓልቤትን በዓልቲቤትን መጻምድትን ኪፈቕደሎም ይኽእል እዩ። ብመሰረት እቲ መንግስቲ ፡ እቲ ንዞባዊ ናይ ምብጻሕ ክልከላ ዚምልከት መምርሒ ኣብ ሕዳር 21 ኣብ ግብሪ ይውዕል፡ ክሳዕ ለካቲት 2021 ድማ የገልግል። (እቲ ሓበሬታ ብቋንቋ ሽወደን እዩ።)

ንምብጻሕ ብዚምልከት እንታይ መምርሒ ከም ዘገልግል ነቲ ዚምልከቶ ገዛ ኣረጋውያን ተወከሶ። እቲ ንሓደ ዋኒን ዘካይድ ሰብ፡ እቲ ለበዳ ናብቲ ገዛ ኣረጋውያንን ሰራሕተኛታትን ኣትዩ ከይላባዕ ሓላፍነት ይወስድ። ኣዝማድን ናይቲ ገዛ ተቐማጦን እውን ነቲ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ንኺድርቱን ነቲ ህዝባዊ መምርሒ ኪስዕቡን ሓላፍነት ኣለዎም። 

በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና ብዛዕባ ናብቲ ገዛውቲ ኣረጋውያን ብምብጻሕ ዚህሉ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ኣቐዲምካ ምክልኻል  (እቲ ሓበሬታ ብቛንቋ ሽወደን እዩ)

ID6

ነፍሰጾራት

ናይ ኮቪድ-19 ረኽሲ ኣብ ግዜ ጥንሲ ወይ ምጥባው፡ ናብቲ ድቂ ዚሓልፍ ኣይመስልን። ህጻናት ኮቪድ ኪሕዞም ይኽእል እዩ ግን ኣብ ዕሸላትን ህጻናትን ከቢድ ምልክታት የብሉን። ስለዚ ጥዑያት ዕሸላት፡ ድሕሪ ሕርሲ ካብ ኣዲኦም ኪፍለዩ የብሎምን። 

ሓደስቲ መጽናዕቲ ከም ዚሕብሮ ግን፡ ነፍሰጾራት ብኮቪድ-19 ኪጥቅዓ ከለዋ ከቢድ ሕማም የኸትለለን እዩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ እቲ ዕሸል ኣቐዲሙ ኣብ ዘይ ግዜኡ ኪውለድ፡ ወይ ድማ ካልእ ሓደገኛ ጥዕናዊ ሕልኽልኻት ኪፍጠር ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ እቲ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ነፍሰጾራት ዝያዳ ጥንቃቐ ከርእያ ይግባአን ንዚብል ምኽሩ ከደልድሎን ኪደግሞን ይደሊ።  እዚ፡ ንኹለን ነፍሰጾራት ይምልከት፡ ብፍላይ ድማ ነተን ኣብ መወድእታ ጥንሲ፡ ማለት ኣብ መበል 36 ሰሙነንን ካብኡ ንደርሓር ዘለዋ። ከም ንኣብነት፡ ልዑል ጸቕጢ ደም፡ ሕማም ሽኮርን ዝያዳ ክብደትን ምስ ዚህልወን ድማ እቲ ናይ ከቢድ ሕማም ስግኣታት ብኣኡ መጠን ኪውስኽ ይኽእል እዩ። 

ኩለን ነፍሰጾራት ነቲ ንርሕቀትካን ንጽሬትካ ምሕላውን፡ ነቲ ካብቲ ንእስ ዝበለ ዓንኬል ዕርክነት ዘይሓልፍ ማሕበራዊ ምርኻባት ዚምልከት፡ ነቲ ካብ ጽቕጥቅጥ ዝበዝሖ ቦታታት ምርሓቕ ዚሕብር መምርሒታት ብዕቱብ ጥንቃቐ ኪስዕባኦ ይግባእ።

በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ነተን ነፍሰጾራት፡ ጸረ-ወቕታዊ ፍሉ ኪኽተባ የዘኻኽር። ቅድሚ ሕርሲ ንኸይልከፋ ድማ ጥንቃቐ ኪገብራ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ምውዳእ ጥንሲ ዚህሉ ናይ ሳንቡእ ረኽሲ ሓደገኛ ኪኸውን ይኽእል እዩ።

ነፍሰ-ጾራትን ”ኮቪድ-19ን” ኣብ ቦታ ስራሕ

ነፍሰ-ጾር ዝኾና ኣንስቲ፡ ነዚ ሓድሽ “ኮሮና-ቪሩስ” ከቃልዓሉ ዚኽእላ ስራሕ ክወሃበን ኣይግባእን’ዩ። ነፍሰ-ጾር ዝኾና ሰራሕተኛታት፥ ኣብ ምሕካም ናይ “ኮቪድ-19” ተሓከምቲ ወይ ውን ኣብ ክንክን ናይቶም “ብኮቪድ-19” ምትሓዞም ዝተረጋገጸ ሰባት ክሰርሓ ኣይግባእን’ዩ። እዚ ድማ፡ ነቲ ምስቲ ምጥናሰን ምኽንያት ክተኣሳስስር ዚኽእል ከጋጥም ፍሉይ ሓደጋ ኣብ ግምት ብምእታው እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ናይ ጥንቃቐ-መትከል ክትጥቀም ይግባእ፥ ማለት ዝሰፍሐ ናይ ጥንቃቐን ናይ ምክልኻልን ስጕምቲ፥ ኣብ ግብሪ ምውዓል ማለት’ዩ።

ID81

ንምክልኻል ተባሂሉ ዚወሃብ ገንዘብ-ሕሙማን

ገለ ካብቶም ናይ ”ሓደጋ-ጕጅለ”፡ ብኣዝዩ ዝልዓለ ደረጃ ብሕማም ”ኮቪድ-19” ክጥቅዑ ዚኽእሉ ሰባት፥ በቲ ሕማም ንኸይልበዱ ንምክልኻል ተባሂሉ፥ ገንዘብ-ሕሙማን (sjukpenning) ንምርካብ መሰል ኪህልዎም ይኽእል እዩ።

ገንዘብ-ሕሙማን ኪኽፈለካ ዚኽእል እንተ ደኣ ከምዚ ዚስዕብ ኰይኑ’ዩ፡-  

  • ኣብ ስራሕ-ዓለም ዘሎኻ፡ እሞ ”ብኮቪድ-19” ተለኺፍካ ብኣዝዩ ጽኑዕ ሕማም ክትጥቃዕ ትኽእል ሰብ ምስ ትኸውን። ከምኡ ውን
  • ኣብ ገዛኻ ዄንካ ስራሕካ ንምክያድ ዕድል ዘይብልካ ምስ ትኸውን፥ እቲ ወሃብ-ስራሕካ ውን ኣብ ውሽጢ’ቲ ስራሕካ፡ ካልእ ዓይነት ኣማራጺ ስራሕ ከዳልወልካ ዘይክእል ኰይኑ ምስ ዚርከብ፥ ወይ ውን ኣብቲ ቦታ-ስራሕካ ለበዳ ንኸየስፋሕፍሕ ንምዕጋት ንኩነታት ከባቢ-ስራሕካ ንኸመሓይሸልካ ዘይክእል ኰይኑ ምስ ዚርከብ’ዩ።
  • ንስኻ/ኺ ሓደ ካብቶም ናይ ”ኮቪድ-19” ናይ ሓደጋ-ጕጅለ ትቑጸር ምዃንካ ብሓኪም ዝተዋህበካ ምስክር-ወረቐት ምስ ዚህልወካ እዩ።

ብዛዕባ ንምክልኻል መጥቃዕቲ-ሕማም ተባሂሉ ዚወሃብ ገንዘብ-ሕሙማን ኣብ ቤትስልጣን ውሕስነት-ካሳ ዚርከብ ሓበሬታ  (እቲ ሓበሬታ ብሽወደንኛ ዝተጻሕፈ’ዩ)